Το αντι-μνημόνιο ως κουλτούρα, ο ορθολογισμός ως πατέντα και η πανταχού παρούσα υστερία

Α. Το «αντι-μνημόνιο» ως κοινή πεποίθηση

 «…Όταν η ίδια η κοινότητα συμμερίζεται μια πεποίθηση κατά το ελάχιστο ισχυρή, αυτή παίρνει αναπόφευκτα ένα θρησκευτικό χαρακτήρα. Εμπνέει στις συνειδήσεις την ίδια σεβάσμια αποδοχή που εμπνέουν οι καθαυτό θρησκευτικές πεποιθήσεις. Είναι συνεπώς πιθανότατο ότι η θρησκεία αντιστοιχεί σε μια πολύ κεντρική περιοχή της κοινής συνείδησης. Αυτή η ίδια η συλλογική συνείδηση είναι ένα σύνολο πεποιθήσεων και συναισθημάτων που είναι κοινά για το μέσο όρο των μελών μιας κοινωνίας». [Ντυρκέμ, De la division du travail social]. Θα μπορούσαμε ίσως να συμπεράνουμε ότι στη συγκεκριμένη συγκυρία, η πίστη του ΣΥΡΙΖΑ και των ψηφοφόρων του -ό,τι και εάν πιστεύουν τελικά- σχετικά με την υπόθεση Μνημόνιο είναι σχεδόν θρησκευτική. Και ότι με τον ίδιο τρόπο είναι βαθιά πολιτισμική. Με την έννοια που της αποδίδει ο Ντυρκέμ,  η πίστη αυτή είναι  μια θεώρηση συστατική ενός «κοινωνικού μηχανισμού πεποιθήσεων» και που λειτουργεί με ένα είδος «μηχανικής αλληλεγγύης», σαν να έχουμε πάρει ήδη απόφαση είτε ως μεμονωμένα άτομα είτε ως με(απο)μονωμένο κράτος ότι θα ζούμε μόνοι και με αυτάρκεια! (Ο Ντυρκέμ υποστηρίζει ότι οι παραδοσιακές κοινωνίες ήταν «μηχανικές». Στις κοινωνίες αυτές το συλλογικό πνεύμα κάλυπτε το ατομικό, οι κοινωνικοί κανόνες ήταν ισχυροί και η κοινωνική συμπεριφορά ρυθμίζονταν επαρκώς από αυτούς.)

Οι σπασμοί της προσαρμογής

Με εντυπωσιάζει η ευκολία με την οποία είμαστε έτοιμοι να γυρίσουμε την πλάτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά από 30 και παραπάνω χρόνια κοινής πορείας. Μου περνούν τόσες πολλές ειρωνικές σκέψεις από το μυαλό για αυτό το “αυτόνομο χωριό που αντιστέκεται”. Το “ηρωϊκό”… Που θυμήθηκε 60 χρόνια μετά τι έχει τραβήξει από τους Γερμανούς, αλλά που ενδιάμεσα το είχε ξεχάσει…

Παροξύτονες Ερμηνείες

Φαίνεται, λοιπόν, ότι η Ελλάδα έζησε για χρόνια υπό προστασία, την οποία εννοώ ως την οικονομική αιγίδα που μας προσέφερε η ευρύτερη ευρωπαϊκή κοινότητα. Σε αδρές γραμμές, το οικονομικό μας σύστημα αρθρώθηκε γύρω από τις παροχές που επέτρεπε ο αναδιανεμόμενος ευρωπαϊκός πλούτος, που βέβαια είχε “ονομαστικό” σκοπό την ανάπτυξη και την σύγκλιση των κρατών και των επιπέδων διαβίωσης των κοινωνιών. Λέω “ονομαστικό” γιατί φαίνεται επίσης ότι αυτός ο στόχος δεν είχε και τόσο καλά μελετηθεί αλλά και ο οποίος επιπλέον μάλλον στην πορεία εξελίχθηκε σε μια επιθυμία ανταλλαγής καταναλωτικών συνηθειών και εθισμών ανάμεσα σε πωλητές και αγοραστές.

Πολλαπλασιαζόμενα “πρέπει να”…

Εχω την εντύπωση ότι ο λαϊκισμός στην Ελλάδα εμφανίζεται με δομικό τρόπο και στην γλωσσική εκφορά των επιχειρημάτων σε μια συζήτηση. Και με αυτόν τον τρόπο υποθέτω ότι εμφανίζεται ως ένα νέο είδος.
Στην ιδέα που έχω για κάτι, ας πούμε για την σωτηρία της χώρας, ποτέ δεν προσθέτω την έκφραση “κατά τη γνώμη μου”. Όπως και άλλα: “πιστεύω ότι, θεωρώ ότι, έχω την αίσθηση ότι, η άποψή μου είναι ότι, νομίζω ότι”, κ.ά.

Mια διακυβέρνηση ακόμα ενός – δύο ετών χωρίς εκλογικές παρωδίες

Κάποτε, το να μάχεσαι πάνω από ένα πτώμα ήταν τιμή.
Οπως οι περισσότεροι μάλιστα θυμόμαστε, κινητοποίησε και τον μεγαλύτερο των μεγαλυτέρων Αχιλλέα να μπει ξανά στη μάχη. Επρεπε να διεκδικήσει το πτώμα για να του αποδώσει τις τιμές που του άξιζαν.
Χτες, κοιτάζοντας για λίγο την εκπομπή του Πρετεντέρη, είδα κάποιους να φιλονικούν πάνω από ένα άλλο πτώμα. ‘Ντάξει… η εξυπνάδα μου σήμερα δεν θα είναι να κάνω αυτήν την αντιστοίχιση των πτωμάτων ούτε η ιδέα να πω ότι και τώρα πάνω από το νέο πτώμα, πρέπει να κινητοποιηθεί κάποιος μέγιστος ήρωας.

Ελεγκτές της υλοποίησης!

Ας επικεντρωθούμε σήμερα όμως στο γεγονός ότι η δανειακή σύμβαση ψηφίστηκε. Και στο ότι αυτή η σοβαρή επιλογή δίνει την τελευταία δυνατότητα στη χώρα να κάνει την πιο συνειδητή και οργανωμένη προσπάθειά της να βγει από την τωρινή κρίση αλλά και από την χρόνια παθογένεια.
Αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι κάποιοι μέσα στη Βουλή, την οποία μας αρέσει να κατηγορούμε, ψήφισαν τη συνέχιση της ύπαρξης της χώρας! Και αυτό είναι από μόνο του ένα μεγάλο μήνυμα ειδικά σε αντιστοίχιση με άλλους οι οποίοι απλώς δήλωσαν παρόντες ή παρέμειναν οριστικά απόντες… Όχι. Οσοι επιθυμούμε τη συνέχεια της χώρας δεν δηλώνουμε απλώς “παρών” ή δεν κρυβόμαστε. Συμπαρατασσόμαστε με την επιλογή να αλλάξουν τα πράγματα… Δεν μπορούμε να στεκόμαστε στην άρνηση. Και απαιτούμε να υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις που αποφασίσαμε να πάρουμε.

Δύο χρόνια πριν…

Είμαστε! Είμαστε 2 χρόνια πριν. Τώρα αυτή τη στιγμή. Δεν χρησιμοποιώ αφηγηματικό Ενεστώτα. Γιατί 2 χρόνια και όχι δέκα? Λίγο αυθαίρετα! Αλλά και πάλι, τότε λήγει η κυβερνητική θητεία. Είναι ένα ορόσημο. . Ο χρόνος υπολογίζεται κάθε φορά από τα ορόσημα που του θέτουμε! Γιατί να λέμε «τα τελευταία τριάντα χρόνια» και να μην λέμε «τα τελευταία εξήντα χρόνια»; Έχει ορόσημο η αδυναμία που δείχνουμε ώστε να οργανωθεί ένα «θεσμόπληκτο» κράτος; Γιατί όχι «τα τελευταία εκατό χρόνια»; Κατ’ αρχάς γιατί θα πρέπει κάποια στιγμή να σταματήσει η αυθαίρετη δυνατότητα μιας κυβέρνησης να σταματά τη θητεία της όποτε θέλει ή όποτε τη συμφέρει. Για παράδειγμα, η ΝΔ θα ήταν ακόμα κυβέρνηση υπό αυτό το καθεστώς… Τότε θα μπορούσαμε να κρίνουμε την ευκολία να κριτικάρει αλλά και τη δυνατότητά της να κυβερνήσει… Mauvais! Ή να θέτει όρους! Ακόμα χειρότερο.